Trafik Kazasında Tazminat: Önce Yazılı Başvuru, Sonra Zamanaşımı

Trafik kazasından sonra ilk günlerde sağlık ve araç hasarı gündemdedir. Hukuki süreç ise genellikle sonraya kalır; bu yüzden zamanaşımı ve ön başvuru kuralları çoğu zaman kaçırılır. Bu yazıda 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu ve Türk Borçlar Kanunu çerçevesinde tazminat talebinin temel yolunu özetliyoruz.

Kime karşı talep edilir?

Bir motorlu aracın işletilmesi bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına ya da bir şeyin zarara uğramasına sebep olursa, motorlu aracın işleteni sorumludur. Araç bir teşebbüsün unvanı veya işletme adı altında ya da bu teşebbüs tarafından kesilen biletle işletiliyorsa işleten ve bağlı olduğu teşebbüsün sahibi, doğan zarardan müştereken ve müteselsilen sorumludur. İşleten ve teşebbüs sahibi, aracın sürücüsünün veya aracın kullanılmasına katılan yardımcı kişilerin kusurundan kendi kusuru gibi sorumludur (KTK m. 85).

İşletenlerin bu sorumluluklarının karşılanmasını sağlamak üzere zorunlu mali sorumluluk sigortası (trafik sigortası) yaptırmaları zorunludur (m. 91). Geçerli teminat tutarları üzerinden bu sigortası bulunmayan araçlar trafikten men edilir. Bu nedenle zarar gören genellikle işletene, sürücüye ve araç sigortacısına yönelir.

Ölüm veya yaralanma varsa ve olaya el koyan Cumhuriyet Savcılığı araç üzerinde devir veya hak tesisini önlemek amacıyla trafik kaydına şerh düşülmesi için talimat verebilir; bu şerh bir ay içinde mahkeme kararı ibraz edilmezse hükümsüz sayılır (m. 85).

Dava açmadan önce: sigorta şirketine yazılı başvuru

Zarar gören, zorunlu mali sorumluluk sigortasında öngörülen sınırlar içinde dava yoluna gitmeden önce ilgili sigorta kuruluşuna yazılı başvuruda bulunmak zorundadır. Sigorta kuruluşu başvuru tarihinden itibaren en geç 15 gün içinde başvuruyu yazılı olarak cevaplamazsa veya verilen cevap talebi karşılamıyorsa, zarar gören dava açabilir veya 5684 sayılı Kanun çerçevesinde tahkime başvurabilir (m. 97).

Başvuru yapılmadan açılan dava bu bakımdan eksik kalabilir; bu yüzden başvurunun tarihli ve belgelenebilir (noter, taahhütlü posta veya elektronik kayıt) yapılması önemlidir. Sigorta tahkimine ilişkin ayrıntılar için Sigorta Şirketi Talebi Reddettiğinde: Sigorta Tahkim Komisyonu Yolu yazımıza bakabilirsiniz.

Zamanaşımı

Motorlu araç kazalarından doğan maddi zararların tazminine ilişkin talepler, zarar görenin zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrendiği tarihten başlayarak iki yıl ve her hâlde kaza gününden başlayarak on yıl içinde zamanaşımına uğrar (KTK m. 109/1). Dava, cezayı gerektiren bir fiilden doğar ve ceza kanunu bu fiil için daha uzun bir zamanaşımı süresi öngörmüşse, bu uzun süre maddi tazminat talepleri için de geçerlidir (m. 109/2).

Türk Borçlar Kanunu m. 72 de aynı mantığı genel haksız fiil kuralı olarak düzenler: iki yıl ve her hâlde fiilin işlendiği tarihten itibaren on yıl; ceza kanununda daha uzun süre varsa o süre.

Zamanaşımı tazminat yükümlüsüne karşı kesilirse sigortacıya karşı da kesilmiş olur; sigortacı bakımından kesilen zamanaşımı da tazminat yükümlüsü bakımından kesilmiş sayılır (m. 109/3). Tazminat yükümlülerinin birbirlerine karşı rücu hakları ise kendi yükümlülüklerini tam olarak yerine getirdikleri ve rücu edilecek kimseyi öğrendikleri günden başlayarak iki yılda zamanaşımına uğrar (m. 109/4).

Bedensel zarar kesinleşmediyse

Bedensel zararın kapsamı karar verme sırasında tam olarak belirlenemiyorsa hâkim, kararın kesinleşmesinden başlayarak iki yıl içinde tazminat hükmünü değiştirme yetkisini saklı tutabilir (TBK m. 75). Davalının yaptığı geçici ödemeler hükmedilen tazminata mahsup edilir; zarar gören, iddiasının haklılığını gösteren inandırıcı kanıtlar sunar ve ekonomik durumu gerektirirse hâkim geçici ödeme kararı verebilir (TBK m. 76).

Takvim özeti

Sonuç

Trafik kazasında tazminat hakkı, delil ve süre kaybedilmeden kullanılmalıdır. Kazadan sonra tutanak, sağlık raporları ve araç hasar belgelerini saklayın, sigorta şirketine yazılı başvurunun tarihini kayda geçirin ve zamanaşımını kendi olayınız bakımından hesaplatın.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki danışmanlık yerine geçmez. Her olayın somut koşulları farklıdır.