Miras kâr getirmeyebilir. Mirasbırakanın borçları malvarlığından fazlaysa, mirasçı olmak bu borçlardan sorumlu olmak anlamına gelebilir. Türk Medeni Kanunu bu riske karşı mirasçıya bir çıkış sunar: mirası reddetmek. Fakat bu hak yalnızca belirli bir süre içinde ve belirli bir usulle kullanılabilir.
Kimler reddedebilir?
Hem yasal hem atanmış (vasiyetle belirlenen) mirasçılar mirası reddedebilir (TMK m. 605/1). Mirasbırakanın ölümü tarihinde ödemeden aczi açıkça belli veya resmen tespit edilmişse, miras kendiliğinden reddedilmiş sayılır (m. 605/2).
Süre: üç ay
Miras üç ay içinde reddedilebilir (m. 606). Sürenin başlangıcı mirasçının durumuna göre değişir:
- Yasal mirasçılar için mirasbırakanın ölümünü öğrendikleri tarih; mirasçı olduklarını daha sonra öğrendikleri ispat edilirse o tarih.
- Atanmış mirasçılar için mirasbırakanın tasarrufunun kendilerine resmen bildirildiği tarih.
- Koruma önlemi olarak terekenin yazımı yapılmışsa, süre yazım işleminin sona erdiğinin sulh hâkimi tarafından mirasçılara bildirilmesiyle başlar (m. 607).
- Mirası reddetmeden ölen mirasçının ret hakkı kendi mirasçılarına geçer; onlar için süre, mirasbırakanlarına mirasın geçtiğini öğrendikleri tarihten başlar (m. 608).
Önemli sebeplerin varlığı hâlinde sulh hâkimi ret süresini uzatabilir veya yeni bir süre tanıyabilir (m. 615).
Nasıl yapılır?
Ret, mirasçılar tarafından sulh mahkemesine sözlü veya yazılı beyanla yapılır. Reddin kayıtsız ve şartsız olması gerekir. Sulh hâkimi beyanı bir tutanakla tespit eder. Süresi içinde yapılan ret beyanı özel kütüğe yazılır ve mirasçı isterse reddi gösteren bir belge alır (m. 609).
Reddetme hakkı nasıl kaybedilir?
Yasal süre içinde mirası reddetmeyen mirasçı, mirası kayıtsız şartsız kazanmış olur (m. 610/1). Üstelik süre dolmadan da hak kaybedilebilir: Ret süresi sona ermeden mirasçı olarak tereke işlemlerine karışan, terekenin olağan yönetimi niteliğinde olmayan veya mirasbırakanın işlerinin yürütülmesi için gerekli olanın dışında işler yapan, tereke mallarını gizleyen ya da kendisine maleden mirasçı mirası reddedemez (m. 610/2).
Zamanaşımı veya hak düşümü sürelerinin dolmasına engel olmak için dava açılması ve cebrî icra takibi yapılması ise ret hakkını ortadan kaldırmaz (m. 610/3). Pratikte bu, mirasçının terekeden malları kullanma, satma veya devretme gibi davranışlarından kaçınması gerektiği anlamına gelir.
Reddin sonuçları
- Bir yasal mirasçı mirası reddederse payı, mirasçı miras açıldığında sağ değilmiş gibi hak sahiplerine geçer (m. 611). Altsoyun tamamı reddederse payları sağ kalan eşe geçer (m. 613).
- En yakın yasal mirasçıların tamamı mirası reddederse, miras sulh mahkemesince iflas hükümlerine göre tasfiye edilir; tasfiye sonunda bir değer artarsa mirası reddetmemiş gibi hak sahiplerine verilir (m. 612).
- Mirasçılar reddederken, kendilerinden sonra gelen mirasçıların mirası kabul edip etmeyeceğinin sorulmasını isteyebilir; bunlar bir ay içinde kabul etmezse reddetmiş sayılırlar (m. 614).
Alacaklıları korumak için sınırlar
Malvarlığı borcuna yetmeyen mirasçı, alacaklılarına zarar vermek amacıyla mirası reddederse, alacaklıları veya iflas idaresi ret tarihinden başlayarak altı ay içinde reddin iptali için dava açabilir (m. 617). Ödemeden âciz bir mirasbırakanın mirasını reddeden mirasçılar, ölümünden önceki beş yıl içinde ondan almış oldukları ve paylaşmada geri vermekle yükümlü olacakları değer ölçüsünde alacaklılara karşı sorumlu olabilir; olağan eğitim giderleri ile âdet üzere verilen çeyiz bu sorumluluğun dışındadır (m. 618).
Resmî defter tutma: alternatif
Mirası reddetmeye hakkı olan her mirasçı, terekenin resmî defterinin tutulmasını isteyebilir. Bu istem, mirasın reddine ilişkin usule uyularak bir ay içinde sulh hâkiminden yapılır (m. 619). Tereke durumu belirsizse, ret kararını resmî defterin sonucuna göre vermek mümkün olabilir.
Reddetmeden önce payı hesaplayın
Mirasın kimlere hangi oranda geçeceğini görmek için sitemizdeki Miras Payı ve Saklı Pay Hesaplama aracı yardımcı olur. Bu araç yalnızca payları gösterir; terekedeki borçlar ayrıca incelenmelidir.
Sonuç
Mirası reddetme kararında en kritik unsur zamandır. Üç aylık süre ölüm haberinin alındığı tarihten işlemeye başlar ve tereke üzerinde yapılacak küçük görünen işlemler bile reddi imkânsız kılabilir. Borç şüphesi varsa terekeye dokunmadan önce hukuki destek almak gerekir.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki danışmanlık yerine geçmez. Her olayın somut koşulları farklıdır.